Adobe XD (voluit Adobe Experience Design) is het ontwerpprogramma waarmee UX- en UI-designers wireframes, mockups en klikbare prototypes maken voor websites en apps — zonder ook maar één regel code. Klinkt ideaal, maar er is een belangrijke ‘maar’: sinds 2023 verkoopt Adobe XD niet meer aan nieuwe gebruikers en staat het programma in de onderhoudsmodus. In dit artikel lees je in gewone taal wat Adobe XD is, hoe het werkt, of je het in 2026 nog kunt gebruiken en met welke tool je vandaag het beste begint.
Wat is Adobe XD?
Adobe XD is een ontwerp- en prototypingtool die in 2016 werd geïntroduceerd als onderdeel van de Adobe Creative Cloud. Het programma is speciaal gemaakt voor user experience (UX) en user interface (UI): hoe een website of app eruitziet én hoe je er als gebruiker doorheen klikt. In één omgeving teken je de schermen, koppel je ze aan elkaar en zie je meteen hoe iemand door je ontwerp navigeert.
Het sterke van XD was de combinatie van snelheid en eenvoud. Je hoeft geen developer te zijn om een overtuigend, klikbaar prototype te bouwen. Daardoor werd het jarenlang gebruikt door designers, productteams en bureaus die snel van idee naar testbaar ontwerp wilden.
Hoe werkt Adobe XD?
Adobe XD volgt een vaste route: van een ruwe schets naar een klikbaar prototype dat je kunt testen en overdragen. In grote lijnen doorloop je vier stappen.
- Wireframe — je begint met een ruwe schermindeling: waar komen de knoppen, menu’s en blokken? Nog zonder kleur of detail.
- Visueel ontwerp — je voegt kleur, tekst, beeld en je eigen huisstijl toe. Met herbruikbare componenten houd je alles consistent.
- Interactief prototype — je koppelt de schermen aan elkaar met klikbare knoppen en eenvoudige animaties, zodat je het ontwerp echt kunt ‘doorklikken’.
- Overdracht — je deelt het prototype met klanten of developers, inclusief de specificaties die ze nodig hebben om het te bouwen.
Wat kun je allemaal doen met Adobe XD?
Adobe XD maakt het mogelijk om snel en overzichtelijk prototypes en ontwerpen te bouwen zonder dat je programmeerkennis nodig hebt. Je kunt bijvoorbeeld:
- Wireframes en schermlayouts ontwerpen voor websites en apps.
- Interactieve prototypes maken met klikbare knoppen en navigaties.
- Componenten en stijlen hergebruiken: pas je één element aan, dan wordt dit overal in je ontwerp bijgewerkt.
- Vector- en rasterafbeeldingen combineren voor flexibele ontwerpen.
- Samenwerken met andere designers en ontwikkelaars.
Hiermee lever je een volledig functioneel prototype op nog vóórdat een developer aan de slag gaat. Dat bespaart tijd én voorkomt misverstanden.
Voor wie is dit designprogramma bedoeld?
Adobe XD is (of beter: was) vooral bedoeld voor:
- UX- en UI-designers die apps en websites ontwerpen.
- Productteams die ideeën willen visualiseren en testen.
- Bedrijven en bureaus die sneller van concept naar prototype willen gaan.
Doordat je eenvoudig interactieve flows opzet, wordt het ook vaak gebruikt in presentaties richting klanten en stakeholders. Wil je begrijpen waar UX/UI past binnen het grotere geheel van ontwerp? Lees dan ook onze uitleg over wat grafische vormgeving is.
Kun je Adobe XD in 2026 nog downloaden en gebruiken?
Ja, maar met een belangrijke kanttekening: Adobe XD staat sinds 2023 in de onderhoudsmodus. Adobe lost nog beveiligings- en foutproblemen op, maar voegt geen nieuwe functies meer toe. Voor nieuwe gebruikers is XD bovendien niet meer los te koop. Bestaande gebruikers met een Creative Cloud-abonnement kunnen het programma nog gebruiken; nieuwe gebruikers stuurt Adobe richting andere tools.
Hoe het zover kwam? Adobe kondigde in 2022 aan ontwerptool Figma te willen overnemen. Door bezwaren van Europese en Britse toezichthouders ging die overname uiteindelijk in december 2023 niet door — Adobe betaalde Figma zelfs een verbrekingsvergoeding van 1 miljard dollar. Sindsdien investeert Adobe niet langer in de doorontwikkeling van XD.
Adobe XD downloaden: kan dat nog, en is het gratis?
Tot begin 2023 kon je Adobe XD gratis downloaden voor Windows en Mac via de Adobe-website. Die gratis versie bestaat niet meer. Op dit moment is Adobe XD alleen nog beschikbaar via een Creative Cloud-abonnement of als onderdeel van bestaande licenties. Twijfel je welk Adobe-abonnement bij je past? In ons artikel over welk Creative Cloud-pakket je het beste kunt kopen zetten we de opties op een rij.
Adobe XD vs Figma: wat is het verschil?
Het grootste verschil is simpel: Adobe XD wordt niet meer doorontwikkeld, Figma wél. Beide programma’s doen in de kern hetzelfde — schermen ontwerpen en klikbare prototypes maken — en lijken sterk op elkaar qua interface. Maar Figma draait in je browser, blinkt uit in realtime samenwerken en is inmiddels de standaard in de designwereld geworden.
Goed nieuws voor wie XD kent: je kennis is niet verloren. De principes van wireframing, prototyping en UX/UI zijn in elke tool hetzelfde. De overstap naar Figma is daardoor klein.
Welke designtool kun je nu het beste leren?
Begin je vandaag opnieuw, dan is Figma meestal de logische keuze: gratis te starten, werkt op elk apparaat via de browser en wordt het meest gevraagd in vacatures. Werk je in een team of bij een bureau dat nog met Adobe XD werkt? Dan is het nog steeds nuttig om XD te leren — veel bestaande projecten draaien er nog op.
Wil je breder de designkant op, dan zijn er genoeg routes. Voor visueel ontwerp, je eigen huisstijl of een logo kun je terecht bij tools als Canva, Adobe Illustrator of Affinity Designer — die laatste twee vergelijken we in ons artikel Affinity Designer vs Adobe Illustrator. Het belangrijkste advies: leer de designprincipes, niet alleen de knoppen. Dan stap je moeiteloos over van de ene tool naar de andere.
Op Soofos vind je online cursussen voor elke route. Je kunt direct aan de slag met de online cursus Adobe Experience Design (XD) om de basis van prototyping onder de knie te krijgen, of breder kijken bij onze cursussen grafisch ontwerp, web design en Adobe. Wil je richting app-ontwerp? Bekijk dan de cursussen over apps maken.
Veelgestelde vragen over Adobe XD
Is Adobe XD gratis?
Nee, niet meer. Tot begin 2023 was er een gratis versie, maar die is gestopt. Adobe XD is nu alleen nog beschikbaar via een Creative Cloud-abonnement voor bestaande gebruikers.
Bestaat Adobe XD in 2026 nog?
Ja, maar in onderhoudsmodus. Het programma werkt nog voor wie er al een licentie voor heeft, maar krijgt geen nieuwe functies meer en wordt niet meer aan nieuwe gebruikers verkocht.
Heeft Adobe Figma overgenomen?
Nee. Adobe wilde Figma overnemen, maar die deal ging in december 2023 niet door vanwege bezwaren van toezichthouders. Figma is een zelfstandig bedrijf gebleven; Adobe betaalde een verbrekingsvergoeding van 1 miljard dollar.
Wat is het verschil tussen Adobe XD en Figma?
Ze doen vrijwel hetzelfde, maar Figma draait in de browser, is sterker in samenwerken en wordt nog volop doorontwikkeld. Adobe XD staat stil in de onderhoudsmodus.
Is het nog zinvol om Adobe XD te leren?
Werkt je team of opdrachtgever er nog mee, dan zeker. Begin je opnieuw, kies dan Figma. De onderliggende UX/UI-principes leer je in beide tools en zijn overal toepasbaar.
Aan de slag met UX/UI-design
Of je nu in Adobe XD, Figma of een andere tool werkt: gebruiksvriendelijke websites en apps ontwerpen is een vaardigheid die je gewoon kunt leren. Zet vandaag de eerste stap met de online cursus Adobe Experience Design (XD), of ontdek het hele aanbod bij de cursussen grafisch ontwerp en web design. Wil je er een vak van maken? Bekijk dan de opleiding tot grafisch vormgever. En met Soofos Plus krijg je onbeperkt toegang tot al onze 600+ cursussen — leer in je eigen tempo en word de designer die je wilt zijn.
