Effectief communiceren draait om meer dan duidelijk uitleggen wat je bedoelt. Veel misverstanden ontstaan niet doordat mensen onduidelijk communiceren, maar doordat verwachtingen niet expliciet worden uitgesproken. Juist daar maken effectieve communicators het verschil. Een situatie uit mijn omgeving maakte dat onlangs weer duidelijk.
Een ogenschijnlijk kleine opmerking
Een goede vriend van mij kreeg na bloedonderzoek te horen dat hij waarschijnlijk polymyalgia rheumatica had, een reumatische ontstekingsziekte. Bij deze aandoening wordt vaak prednison voorgeschreven om ontstekingen te remmen.
Mijn vriend gebruikt liever zo min mogelijk medicatie. Toch stond hij ervoor open om met prednison te starten, omdat het voor veel mensen met deze aandoening een effectieve behandeling is. Wel wilde hij graag weten hoe lang hij de medicatie waarschijnlijk zou moeten gebruiken.
De huisarts gaf aan dat de behandeling meestal ongeveer een jaar duurt en dat hij diezelfde dag kon starten met de medicatie.
Mijn vriend vroeg vervolgens of hij na twee weken opnieuw bloed kon laten prikken om te zien hoe zijn waarden zich ontwikkelden. Niet uit wantrouwen, maar omdat hij benieuwd was hoe zijn lichaam op de behandeling reageerde.
De reactie van de arts was praktisch bedoeld: zij vertelde dat dat kon, maar dat ze op vakantie zou zijn en dat het bloedonderzoek daarom een week later zou plaatsvinden.
Voor haar was dat een simpele organisatorische mededeling.
Voor mijn vriend voelde het anders.
Hoe interpretaties kunnen ontstaan
Mijn vriend vond het jammer dat het bloedonderzoek een week later plaats zou vinden. Omdat hij nog maar net met de medicatie was gestart, vroeg hij zich af wat dat betekende.
Was die controle belangrijk?
Kon een week uitstel invloed hebben op de behandeling of het herstel?
Omdat hij daar geen duidelijk antwoord op had gekregen, bleef hij met vragen zitten.
Uiteindelijk besloot hij een second opinion aan te vragen.
Daar kreeg hij meer uitleg over de aandoening en het verloop van de behandeling. Toen bleek dat mensen met deze reumatische ontstekingsziekte vaak één tot twee jaar medicatie gebruiken en dat een week verschil in een controleafspraak binnen zo’n traject meestal weinig betekenis heeft.
Vanuit dat perspectief keek hij ineens heel anders naar de situatie.
Waar ging het mis?
De verwarring ontstond niet door de diagnose of de behandeling. Het probleem zat in de communicatie.
De arts had verteld dat de behandeling ongeveer een jaar zou duren. Daar zat het misverstand niet.
Wat ontbrak, was de context rondom het uitstellen van de controleafspraak.
Voor de arts was een week verschil binnen een behandeltraject van ongeveer een jaar nauwelijks relevant. Voor mijn vriend was dat niet vanzelfsprekend. Hij wist niet hoe belangrijk die controle was en wat de gevolgen van het uitstel konden zijn.
Daardoor moest hij zelf betekenis geven aan de situatie. Bij hem ontstond het gevoel dat de vakantie van de arts blijkbaar belangrijker was dan zijn ziekte en herstel. Dat was natuurlijk niet wat de arts bedoelde, maar zonder extra context kon hij moeilijk inschatten waarom de controle werd uitgesteld en wat dat voor hem betekende.
En juist daar ontstaan vaak misverstanden.
Effectieve communicators doen hier vaak iets anders. Zij geven niet alleen informatie, maar helpen de ander ook om die informatie in de juiste context te plaatsen. Ze maken duidelijk wat iemand kan verwachten, waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en wanneer iets wel of juist geen grote gevolgen heeft.
Het verschil zit vaak niet in méér uitleg geven, maar in het expliciet maken van verwachtingen.
Het belang van verwachtingsmanagement
Dit voorbeeld laat zien hoe belangrijk verwachtingsmanagement kan zijn in communicatie.
Wanneer verwachtingen expliciet worden uitgesproken, helpt dat mensen om informatie beter te begrijpen en in de juiste context te plaatsen.
Dat kan bijvoorbeeld door duidelijk te maken:
- hoe een proces meestal verloopt
- wat iemand ongeveer kan verwachten
- waarom bepaalde keuzes worden gemaakt
- wanneer iets wel of geen verschil maakt
Vaak kost het maar een paar extra zinnen. Die extra context voorkomt dat anderen zelf de ontbrekende puzzelstukjes gaan invullen.
Een vraag om over na te denken
In welke situaties in jouw werk zouden misverstanden kunnen ontstaan doordat verwachtingen niet expliciet worden uitgesproken?
Alleen al bewust stilstaan bij die vraag kan helpen om communicatie duidelijker en effectiever te maken. Juist dat bewustzijn vormt de basis van goed verwachtingsmanagement. Wanneer je verwachtingen expliciet maakt, voorkom je niet alleen misverstanden, maar creëer je ook meer vertrouwen en duidelijkheid.
Meer leren over verwachtingsmanagement
Wil je leren hoe je verwachtingen duidelijker kunt maken in gesprekken met collega’s, klanten of samenwerkingspartners?
In de cursus “Voorkom misverstanden en krijg grip op verwachtingen” ontdek je hoe kleine aanpassingen in communicatie grote verschillen kunnen maken. Aan de hand van herkenbare praktijkvoorbeelden leer je hoe je misverstanden kunt voorkomen en gesprekken effectiever maakt.
Over Monique de Wit
Monique is auteur van meerdere communicatie cursussen op Soofos. Haar achtergrond ligt in de zorg, waar ze jarenlang als (bekken)fysiotherapeut werkte. In die periode zag ze hoe belangrijk duidelijke communicatie is, zeker wanneer mensen te maken hebben met lichamelijke klachten, onzekerheid of vragen over hun gezondheid.
Na een blessure maakte Monique de overstap naar webdesign en startte ze haar eigen bedrijf Dymon. Ook daar bleef communicatie een rode draad: complexe informatie helder, menselijk en toepasbaar maken.
In haar cursussen combineert Monique haar kennis van gezondheid, gedrag, communicatie en digitale leeromgevingen. Haar aanpak is rustig, praktisch en toegankelijk, met duidelijke uitleg en inzichten die je direct kunt toepassen in werk, samenwerking en dagelijks contact met anderen.
