14 Het geheim van de cliffhanger

Een hoofdstuk eindigt op twee manieren:

  1.  saai en degelijk
  2. spannend

Saai is goed

Voor alletwee is iets te zeggen. Saai en degelijk geeft de lezer een voldaan gevoel. Dat kan door een samenvatting te geven van hetgeen je in het hoofdstuk heb behandeld, of door tot een conclusie van het voorafgaande te komen. Er zijn auteurs, die aan het slot van een hoofdstuk een tekstkader maken met daarin de belangrijkste punten. Dat is een service aan de lezer: even checken of hij of zij niets gemist heeft. Dus: saai en degelijk is prima.
Het is een goed hoofdstukslot voor een boek waarin je aan je lezers iets uitlegt, wanneer je ze iets wilt leren en laten begrijpen. Veel marketingboeken hebben zo’n slot met kader, en soms ook nog huiswerk erbij. De auteur doet zijn of haar best de stof over te brengen. Zelf hou ik veel van zo’n schematische aanpak. Heerlijk om het boek eerst helemaal door te lezen en dan nog een keer maar dan alleen de kaders en schema’s. Soms kijk ik alleen naar de kaders en beslis op basis daarvan of ik het boek koop.
Dus: weet in welk genre je schrijft, want dan zullen je lezers van je boek bepaalde verwachtingen hebben.

Spannend is goed

Een hoofdstuk eindigen kan ook anders.
Spannend.

Dat doe je met een cliffhanger.

Het woord is een begrip uit de oude Hollywood-films. De camera zwenkt over een prachtig berglandschap. Wat is dat daar, die vreemde vorm? Langzaam zoomt de camera in. En dan blijkt: aan een rots hangt een man, hij klemt zijn handen om een richel, laat hij los dan valt hij in het ravijn. De toeschouwer voelt de spanning: valt de man of niet? Wat nu?
Daarna zoomt de camera in op Doris Day, die net aan het zingen is. Andere verhaallijn. Iedereen denkt: maar die man, hoe zit het met die man?

Met andere woorden: er is een situatie die dringend een oplossing vereist. In principe is de cliffhanger eenvoudig:

  •  aan het einde van het hoofdstuk beschrijf je de wat-nu situatie
  •  aan het begin van het volgende hoofdstuk geef je de oplossing

Einde hoofdstuk: “Maar dat geldt niet voor de doorsnee goudvis in Nederland.” Alle goudvissenmensen denken: hoezo, wat is daar dan mee?
Begin hoofdstuk: “De doorsnee goudvis in Nederland is een uitzondering op de regel dat… Dit heeft te maken met…”

Niemand kan het wegleggen

Zo simpel is het dus. Spanning oproepen wanneer je tegen het einde van het hoofdstuk gaat en die spanning dan weer zelf oplossen. Zo schrijf je een zogeheten page turner, zo’n boek dat niemand kan weglegen, een boek dat iedereen meteen wil uitlezen ook al is het inmiddels half vier ‘s nachts geworden. De pages moeten omgeslagen worden.

Emotie, emotie, emotie

De cliffhanger is ideaal voor boeken met een hoog gehalte aan emotie, waarvan je wilt dat je lezers het voelen. Denk aan de vechtscheiding, aan het overwinnen van een moeilijke ziekte, of opwindende sporten als bergbeklimmen. De spanning die daarin zit, kun je zo overbrengen op je lezers.
“Ik zag nauwelijks de gids voor me lopen. Toen ik zijn naam riep, kwam er alleen een gefluister over mijn lippen. Hij liep door. Ik kon niet meer. Mijn laatste hoop: ik gaf een ruk aan het touw. Hij reageerde niet. Nog een keer. Ik hield het touw in mijn handen.”

Wissel af

Klein aandachtspunt: elke keer een cliffhanger kan gaan vervelen. Dan komt het over als een trucje (wat het inderdaad is), je lezer gaat je wantrouwen en legt het boek weg. Dus dat moet je niet hebben. Wissel dus af met saai en degelijk.

Een mengvorm tussen saai en degelijk bestaat ook. Geen samenvatting, maar alleen een conclusie waarmee je al iets zegt over wat er in het volgende hoofdstuk aan de orde gaat komen. Eventueel een anekdote kan er ook bij, dan maak je een kleine slot-paragraaf. Die zet je onder een witregel.
Als het lukt, is dit een goed stijlmiddel om elk hoofdstuk af te sluiten. Het is degelijk en levendig tegelijk, en je boek maakt daarmee een serieuze indruk.

Leerpunten

  • Een hoofdstuk kan saai en degelijk eindigen: samenvatting, conclusie, schema’s
  • Kies je voor de spanning van de cliffhanger, wees dan voorzichtig met de frequentie
  • Een middenvorm is ook mogelijk: degelijk en levendig

Bijlages1

BEKIJK ALLEVoeg notitie toe
JIJ
Voeg een reactie toe
 
Gemaakt met in NL © 2021 - Soofos B.V.